Bir Sanatçının Hayalinden Büyüyen Fabrikaya: ZusArt’ın Hikâyesi
Her markanın bir başlangıç anı vardır. ZusArt’ın başlangıcı, bir sanatçının sabırla işlediği ilk motiflerdir.
Bir sanatçının yolculuğu
ZusArt’ın kurucusu Zuhal Sünger, Ankara doğumlu bir Kültür Bakanlığı tezhip sanatçısı. 1989 ile 2014 yılları arasında yaşadığı Kütahya’da seramik sanatıyla tanıştı. 1991’de Halk Eğitim Merkezi’nde çini eğitimine katıldı, 1995'te Kütahyalı ressam Ahmet Yakupoğlu’nun öğrencisi oldu. Ardından Gülbün Mesara başkanlığında Cerrahpaşa Nakışhanesinde ve Prof. Dr. Süheyl Ünver atölyesinde çalıştı. Öğrendiğiyle yetinmeyip paylaştı: Kütahya Müzesi’nde, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nde ve Dumlupınar Üniversitesi’nde dersler verdi. Kütahya’nın ilk tezhip atölyesini açtı, ‘Benim İşim Artık Sanatım’ projesini hayata geçirdi. Eserleri yurt içinde ve yurt dışında pek çok sergide sanatseverlerle buluştu.
Bu birikim bugün Ankara’da, üretim kapasitesi her geçen gün büyüyen bir fabrikaya dönüştü. ZusArt’ta geleneksel sanatlarımız, seramiğin dayanıklı ve kalıcı yapısı sayesinde yeni kuşaklara aktarılıyor ve korunuyor.
Binlerce yıllık bir miras
Seramiğin hikâyesi insanlık kadar eski. Bu hikâyenin merkezinde Anadolu var. Anadolu’daki kazılarda ortaya çıkan en eski seramik kalıntıları yaklaşık sekiz bin yıl öncesine, Cilalı Taş Devri’ne uzanıyor. Truva’dan Lidya’ya, Hitit’ten Urartu’ya, Bizans’tan Selçuklu’ya seramiği kullanmayan bir medeniyet neredeyse bulunmaz. İnsanlar bu malzemeden yalnızca çanak ve tabak değil, heykeller, takılar ve dekoratif objeler de üretti. Büyük Selçuklu Dönemi’nde Türkler yeni teknikler geliştirerek seramik işçiliğini ileri seviyelere taşıdı, bu birikim Selçuklular sayesinde Anadolu’ya geçti. Seramiğin yüzeyini parlak ve dayanıklı kılan sırlama keşfedildi, çini ise bu sanatın zirvesi oldu. Osmanlı’da çini sanatının merkezleri Kütahya ve İznik’ti. Mavi, lacivert, firuze ve beyazın eşlik ettiği geometrik ve bitkisel motifler dünyaca ünlü eserlere dönüştü. Zuhal Sünger’in yıllarını geçirdiği Kütahya’nın bu mirastaki yeri, hikâyemizin köklerini de anlatıyor.
Bugün seramik, iç mimaride estetik tasarımlardan mutfak ve banyo gibi alanlarda kullanım eşyası olarak kendine yer buluyor ve endüstriyel üretime de geçmiş durumda. Yine de ilk seramik uygulamalarını hatırlatan geleneksel torna tezgâhları kullanılmaya devam ediyor, hatta çocuklar için tasarlanan küçük tezgâhlarla bu kadim sanat geleceğe taşınıyor.
Doğa dostu bir malzeme
Seramik aynı zamanda çevre dostu. Doğal kil hammaddesinden elde edilir, geri dönüştürülebilir, uzun ömürlüdür ve hijyeniktir. Uzun yıllar kullanılabilmesi, atık üretimini de azaltır. Üretilen seramik ürünlerin artığı olan çamurdan tekrar yeni ürünler üretilebilir. Bu yöntem, seramik ürünlerin geri dönüşüme katkı sağladığını gösterir. ZusArt firmasının kolonya şişelerini buna bir örnektir, cam veya plastik yerine kalıcı olması amaçlanarak uzun ömürlü seramikten yapılmışlardır. Ayrıca sağlığa zararlı olan mikroplastikleri içermedikleri için çevre dostu ürünlerdir. ZusArt’ın proje ürünü olan kolonya şişesi, nesilden nesile geçerek hem Anadolu’nun kültürel dokusunun korunması hem de geleneksel el sanatlarımızın ve kültürel değerlerimizin yaşatılmasına katkı sağlamaktadır. ZusArt’ın hedefi, bu köklü geleneği yaşatarak hem çevreye duyarlı bireylerin yetişmesine hem de ülke ekonomisine katkı sunmak.
Kadın emeğiyle büyüyen bir gelecek
Bu mirasın Cumhuriyet dönemindeki en güçlü ismi bir kadın: Füreya Koral. 1910 doğumlu sanatçı, ilk Türk profesyonel kadın seramik sanatçısı ve çağdaş seramiğin öncüsü. 1947'de İsviçre’de seramikle tanıştı, Paris’te seramik eğitimi aldı, Fransız seramik sanatçılarıyla çalışmalarını geliştirdi. Paris’ten Prag’a, Washington’dan İstanbul’a sergiler açtı, ödüller kazandı. Kültürümüzün öğelerini baskın tutarak Doğu ve Batı seramik anlayışını buluşturdu. Seramiği mimariyle birleştiren duvar panoları Ankara Emek İşhanı gibi yapılarda yer aldı. 1974'te İş Bankası Ayaspaşa Şubesi için tasarladığı pano ise bugün İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nde ziyaretçilerle buluşuyor.
Bu miras bize kadın emeğinin gücünü hatırlatıyor. Füreya Koral’ın izinden giderek biz de kadın istihdamına önem veriyoruz. Seramik sanatını yeni bir iş kolu olarak görüyor, bu alanda çalışacak kadınların istihdamını destekliyoruz. Zuhal Sünger’in girişiminin başarısının, kadın istihdamına yönelik politikalara da katkı sağlayacağına inanıyoruz.
Hikâyemizin devamını sizlerle birlikte yazmaya devam ediyoruz.
Kaynaklar:
https://issanat.com.tr/fureya-koral/
https://www.zusart.com/sanatci-zuhal-sunger-574
https://kulturveyasam.com/kultur-sanat/8-madde-ile-tarihten-bugune-evimizin-bir-parcasi-seramik.html
https://www.aso.org.tr/wp-content/uploads/2017/06/20170615MILLIYET_ANKARA_SF_1.pdf